موی خشک یا چرب؟ نوع موی خود را بشناسید (آزمون ساده و جدول)
موی خشک یا چرب؟ جوابِ این پرسش را با یک آزمونِ ساده در خانه پیدا می‌کنید. نوع مو را سه چیز تعیین می‌کند: چربیِ پوست سر، ساختارِ تار مو و آسیبی که دیده است. در این راهنما چهار نوع مو را می‌شناسید و برای هر کدام برنامهٔ مراقبت می‌گیرید.
موی خشک یا چرب را چطور تشخیص بدهیم؟
ساده‌ترین راه این است که موی شسته‌شده را یک شبانه‌روز به حال خودش بگذارید و بعد وضعیتش را ببینید. مو چهار حالتِ اصلی دارد: خشک، چرب، معمولی و ترکیبی. هر حالت نشانه‌های روشنی دارد که با چشم و دست پیدا می‌شود. پیش از آزمون بدانید که شست‌وشوی همیشگی، محصولاتِ سنگین و حتی آب سخت تهران می‌توانند نتیجه را کمی عوض کنند، پس آزمون را در یک هفتهٔ عادی انجام بدهید، نه بعد از سفر یا بیماری.
آزمونِ یک‌شبانه‌روزه برای تشخیص موی چرب یا خشک
برای تشخیص موی چرب یا خشک این مراحل را انجام بدهید. آزمون ابزار نمی‌خواهد و فقط یک روز زمان می‌برد.
- موی خود را با شامپوی ملایم بشویید و مواد حالت‌دهنده، سرم و اسپری نزنید.
- بگذارید مو خودش خشک شود و تا فردا دست به آن نزنید.
- صبح روز بعد، ریشهٔ مو را در نور روز نگاه کنید. براق و چسبیده به پوست سر است یا پف‌کرده و مات؟
- یک دستمال کاغذی را روی پوست سر و کنارهٔ فرق فشار بدهید. اگر لکهٔ چربی افتاد، پوست سرِ شما چربی زیاد تولید می‌کند.
- طولِ مو را با انگشت از بالا به پایین بکشید. اگر زبر است، گره می‌خورد و انتهایش کدر است، طول مو تشنهٔ رطوبت است.
تفاوت موی خشک و چرب در یک نگاه
نتیجهٔ آزمون را با جدولِ زیر مقایسه کنید. یادتان باشد پوست سر و طولِ مو می‌توانند دو حالتِ جدا داشته باشند و همین چیز در موی ترکیبی دیده می‌شود.
| نوع مو | ریشه بعد از یک شبانه‌روز | طولِ مو | حس کلی | مشکل رایج |
|---|---|---|---|---|
| خشک | مات و بدونِ چربی | زبر و کدر | سفت و گره‌خور | وز و موخوره |
| چرب | براق و چسبیده | صاف و سنگین | چرب و بدونِ حجم | کثیف‌شدنِ سریع |
| معمولی | تمیز و متعادل | نرم و براق | سبک و قابل‌شانه | مشکل خاصی ندارد |
| ترکیبی | چرب | خشک و کدر | ریشه سنگین، انتها زبر | نیاز به دو نوع مراقبت |
نتیجهٔ جدول: اگر ریشه چرب شد ولی انتها زبر ماند، موی شما ترکیبی است. اگر هر دو بخش خشک بودند، موی خشک دارید. اگر هر دو بخش چسبیده و سنگین بودند، موی چرب دارید. اگر هیچ‌کدام از این‌ها نبود و مو نرم و متعادل ماند، موی شما معمولی است.
موی خشک: نشانه‌ها و مراقبت
موی خشک مویی است که رطوبت و چربیِ کافی در تارش نگه نمی‌دارد. این نوع مو معمولاً کدر، زبر و مستعدِ وز است. علتش می‌تواند ذاتی باشد یا از رنگ، حرارت و شستنِ زیاد بیاید.
موی خشک چگونه است؟
اگر می‌پرسید موی خشک چگونه است، این نشانه‌ها را ببینید: انتهای مو شکسته و دوشاخه است، شانه‌کردن سخت است، مو زود وز می‌کند، بعد از سشوار حالتش را نگه نمی‌دارد و حتی چند روز بعد از شستن هم چرب نمی‌شود. گاهی پوست سر هم خشک است و کمی می‌کشد. موی خشک در هوای سرد و خشکِ زمستان، بعد از استخر و آفتابِ تابستان هم بدتر می‌شود.
چطور از موی خشک مراقبت کنیم؟
مراقبت از موی خشک روی دو کار می‌چرخد: کمتر شستن و بیشتر نرم‌کردن. چند قاعدهٔ ساده کمک می‌کند:
- مو را هفته‌ای دو تا سه بار بشویید، نه هر روز، و از شامپوی ملایم و بدونِ سولفات استفاده کنید.
- بعد از هر شست‌وشو نرم‌کننده را فقط روی طول و انتهای مو بمالید.
- هفته‌ای یک بار ماسک مو یا روغنِ سبک بزنید و چند دقیقه صبر کنید.
- پیش از سشوار و اتو، محافظِ حرارت بزنید و دمای ابزار را پایین نگه دارید.
- انتهای مو را هر دو تا سه ماه کوتاه کنید تا موخوره بالا نرود.
- مو را با حوله نمالید؛ فقط آب آن را آرام بگیرید و بگذارید خودش خشک شود.
برای مرحله‌به‌مرحلهٔ آبرسانی در خانه، آبرسانی مو در خانه را بخوانید. اگر انتهای مو دوشاخه شده، موخوره‌گیری اصولی توضیح می‌دهد چه زمانی کوتاه‌کردن بهتر از مراقبت است.
موی چرب: نشانه‌ها و مراقبت
موی چرب مویی است که غده‌های چربیِ پوست سر در آن بیش از معمول کار می‌کنند. چربی از ریشه روی تار مو می‌لغزد و مو را زود براق، چسبیده و بدونِ حجم می‌کند. چربیِ پوست سر ذاتی و ارثی است، پس مراقبت آن را مدیریت می‌کند و از بین نمی‌برد.
نشانه‌های موی چرب
نشانهٔ اصلی این است که مو یک روز بعد از شستن دوباره چرب و چسبیده شود. ریشه تیره‌تر دیده می‌شود، حجم از بین می‌رود، دست را که به مو بزنید چرب می‌شود و بوی چربی می‌دهد. بعضی‌ها بعد از ورزش یا هوای گرم این حالت را شدیدتر می‌بینند. موی نازک و صاف هم زودتر از موی فر چرب دیده می‌شود، چون چربی روی تارِ صاف راحت‌تر می‌لغزد.
فرق پوست سر چرب و موی چرب چیست؟
پوست سر چرب یعنی غده‌های پوست سر چربی زیاد ترشح می‌کنند. موی چرب نتیجهٔ همان چربی است که روی تار مو پخش شده. معمولاً این دو با هم دیده می‌شوند، ولی طولِ مو می‌تواند هم‌زمان خشک باشد. در این حالت موی ترکیبی دارید.
چطور از موی چرب مراقبت کنیم؟
- مو را یک روز در میان یا سه بار در هفته بشویید و پوست سر را با نوکِ انگشت و آرام ماساژ بدهید.
- از شامپوی سبک و مخصوصِ مو و پوست چرب استفاده کنید و آن را خوب آب بکشید.
- نرم‌کننده را فقط از میانهٔ طول به پایین بزنید و از ریشه دور نگه دارید.
- آب داغ نه؛ آب ولرم یا خنک ترشحِ چربی را کمتر تحریک می‌کند.
- مو را زیاد شانه نزنید و دست را کمتر به آن بزنید تا چربی پخش نشود.
- برس و بالش را مرتب بشویید، چون چربی و گردوغبار دوباره روی مو می‌نشیند.
تفاوت موی چرب و معمولی چیست؟
تفاوت موی چرب و معمولی در سرعتِ چرب‌شدن است. موی معمولی دو تا سه روز تمیز می‌ماند و بعد کمی سنگین می‌شود. موی چرب همان یک شبانه‌روز اول حالتش را از دست می‌دهد. اگر چرب‌شدن ناگهانی شروع شده و پیش از این نبود، به سراغ علت‌های موقتی مثل تغییر محصول، استرس یا تغییر فصل بروید.
موی معمولی و ترکیبی
موی معمولی تعادل دارد و موی ترکیبی دو حالتِ متفاوت را در یک سر جمع می‌کند. این دو نوع کمتر دربارهٔ‌شان نوشته می‌شود، ولی بیشترِ مراجعه‌کننده‌های سالن یکی از این دو را دارند.
موی معمولی
موی معمولی بعد از شستن نرم و براق است، گره زیاد نمی‌خورد و حالتش را تا دو سه روز نگه می‌دارد. انتها زبر نیست و ریشه سنگین نمی‌شود. مراقبت این نوع مو ساده است: شامپوی ملایم، نرم‌کنندهٔ سبک و ماسکِ گاه‌به‌گاه. حتی همین موی بی‌دردسر با رنگ و حرارت ممکن است تغییر کند.
موی ترکیبی چیست؟
موی ترکیبی یعنی ریشه چرب و طول و انتها خشک. این حالت در موی بلند و موی رنگ‌شده زیاد دیده می‌شود، چون چربی ریشه تا انتها نمی‌رسد و انتها از رنگ و حرارت آسیب دیده است. اگر سؤالتان همین است، جوابش دو رفتارِ متفاوت در یک سر است.
مراقبت موی ترکیبی دو بخش دارد. شامپو را روی پوست سر بمالید و فقط ریشه را کف‌آلود کنید. کف شامپو هنگام آب‌کشیدن به طول مو می‌رسد و کافی است. نرم‌کننده و ماسک را فقط روی طول و انتها بزنید و ریشه را از آن‌ها دور نگه دارید.
ضخامت و تراکم مو هم مهم است
نوعِ مو فقط به چربی و خشکی بسته نیست، چون ضخامتِ تار و تراکمِ مو هم رفتارش را عوض می‌کند. این دو را با نوع مو اشتباه نگیرید.
ضخامت یعنی قطرِ هر تار. برای سنجیدن، یک تار را بین دو انگشت بغلتانید. اگر به‌سختی حس می‌شود، مو نازک است. اگر حسش روشن است، متوسط است و اگر زبر و مقاوم حس شود، مو ضخیم است. تراکم یعنی تعدادِ تارها در سطحِ پوست سر. با جمع‌کردنِ مو در دم‌اسبی هم می‌شود حدس زد: دم‌اسبیِ کلفت یعنی تراکم زیاد.
- موی نازک زود چرب به نظر می‌رسد و حجم کم دارد. محصولات سنگین آن را بیشتر می‌چسباند.
- موی ضخیم دیرتر چرب می‌شود، ولی خشکی و وز در آن بیشتر دیده می‌شود و به نرم‌کنندهٔ غنی‌تر نیاز دارد.
- موی پرتراکم گرما را بیشتر نگه می‌دارد و پوست سر را زودتر عرق می‌اندازد.
- موی کم‌تراکم با کوچک‌ترین چربی چسبیده دیده می‌شود.
برای همین دو نفر با نوعِ مویِ یکسان ممکن است به محصولِ متفاوتی نیاز داشته باشند. ضخامت و تراکم را کنار نوع مو بسنجید و بعد محصول را انتخاب کنید. موی فر و مجعد را هم جدا ببینید: پیچ‌وخمِ تار باعث می‌شود چربی دیرتر به انتها برسد و فر معمولاً خشک‌تر از مویِ صاف باشد، حتی اگر ریشه‌اش چرب شود.
برنامهٔ مراقبت بر اساس نوع مو
برنامه را از نوعِ مو انتخاب کنید و بعد با ضخامت و تراکم اصلاحش کنید. جدولِ زیر یک نقطهٔ شروعِ ساده است.
| نوع مو | دفعات شست‌وشو در هفته | شامپو | نرم‌کننده و ماسک | نکتهٔ مهم |
|---|---|---|---|---|
| خشک | ۲ تا ۳ | ملایم و آبرسان | نرم‌کننده هر بار، ماسک هفته‌ای یک بار | حرارتِ کم و محافظ |
| چرب | ۳ تا ۴ | سبک و پاک‌کنندهٔ ملایم | فقط از میانه به پایین | آب ولرم و ماساژ آرام |
| معمولی | ۳ | ملایم | نرم‌کنندهٔ سبک، ماسک گاه‌به‌گاه | تعادل را نگه دارید |
| ترکیبی | ۳ | روی پوست سر | فقط روی طول و انتها | مراقبت جداگانهٔ ریشه و طول |
نتیجهٔ جدول: دفعاتِ شست‌وشو برای همهٔ نوع‌ها یک عدد ثابت نیست. جدول را دو هفته امتحان کنید و اگر مو بدتر شد، یک گام به سمتِ نوع بعدی بروید.
اگر طولِ مو آسیب‌دیده است، دسته‌بندیِ بالا کامل نیست. در این حالت، مراقبت از موی آسیب‌دیده مرحله‌های ترمیمِ خانگی را می‌گوید.
یک عادتِ ساده هم همهٔ نوع‌ها را بهتر می‌کند: آب‌کشیدنِ کامل. شامپو یا نرم‌کنندهٔ باقی‌مانده، مو را چرب و سنگین نشان می‌دهد و پوست سر را می‌کشد. بعد از آخرین آب‌کشی، موی خود را با دست حس کنید؛ اگر لیز است، دوباره آب بکشید.
نوع مو بعد از رنگ و کراتین چطور تغییر می‌کند؟
بله، نوع مو می‌تواند بعد از رنگ، دکلره یا کراتین تغییر کند. این خدمت‌ها ساختارِ تار را عوض می‌کنند و رفتارِ مو در شست‌وشو و خشک‌شدن فرق می‌کند. پس نتیجهٔ آزمونِ قبلی را بعد از آن‌ها دوباره بسنجید.
رنگ و به‌خصوص دکلره سطحِ تار را زبر می‌کنند و موی خشک‌تر می‌شود. اگر موی شما رنگ‌شده است، ماندگاری رنگ مو و مراقبت از موی دکلره‌شده را ببینید. برای آشنایی با تکنیک‌ها، رنگ و مش مو را هم بخوانید.
کراتین و بوتاکس مو سطحِ تار را صاف‌تر و براق‌تر نشان می‌دهند و وز را کم می‌کنند. این خدمت‌ها نوع چربیِ پوست سر را عوض نمی‌کنند. هر کدام شرایط و نگهداریِ خودش را دارد؛ کراتین مو و بوتاکس مو را جداگانه بخوانید و برای انتخاب بینِ آن‌ها، تفاوت پروتئین‌تراپی و بوتاکس مو کمک می‌کند. اگر قصد رنگ بعد از کراتین دارید، رنگ کردن مو بعد از کراتین زمان‌بندی را توضیح می‌دهد.
چند هفته پس از هر خدمت، دوباره آزمونِ یک‌شبانه‌روزه را انجام بدهید و برنامهٔ مراقبت را با نتیجهٔ تازه تنظیم کنید. اگر نمی‌دانید چه خدمتی به مو و پوست سرتان می‌خورد، در سالن از آرایشگر بپرسید و نوبتِ مشاوره بگیرید.
برای مراقبت و ترمیم مو، می‌توانید خدمات کراتین و مراقبت مو در آوانته را ببینید و بعد از بررسی مو، با آرایشگر مشورت کنید.
کِی باید به پزشک مراجعه کرد؟
این نوشته جایگزینِ نظرِ پزشک نیست. نوع مو یک ویژگیِ زیبایی است و درمان ندارد، ولی بعضی نشانه‌ها مشکلِ پوست سر یا سلامت‌اند و باید به پزشک برسند.
- ریزشِ ناگهانی یا خالی‌شدنِ بخشی از سر.
- شورهٔ شدید و پایدار که با تغییر شامپو بهتر نمی‌شود.
- خارش، قرمزی، سوزش یا زخم روی پوست سر.
- پوسته‌های ضخیم، ترک یا ترشح در پوست سر.
- تغییر ناگهانیِ بافتِ مو یا چرب‌شدنِ بی‌دلیل همراه با علامت‌های دیگر.
در این حالت‌ها خودتان تشخیص ندهید و ماده‌ای روی سر نگذارید. اول از پزشک یا متخصص پوست وقت بگیرید و بعد سراغ مراقبتِ زیبایی بروید.
پیش از هر تغییری در مو، خوب است بدانید موی شما چقدر وزن را تحمل می‌کند؛ راهنمای اکستنشن مو چیست این را مرحله‌به‌مرحله توضیح می‌دهد.
نوعِ مو روی ماندگاریِ شینیون اثر دارد؛ بعد از شناختِ نوعِ مو، سراغِ شینیون مناسب هر یقه بروید.
برای برنامهٔ مراقبتِ مناسبِ نوع موی خود، ماندگاری اکستنشن مو با بافت را بخوانید.
شناخت نوع مو به انتخاب ضخامت رشته کمک می‌کند؛ در نوشتهٔ بافت آفریقایی این موضوع هم آمده است.
بعد از شناختِ نوعِ مو، ماندگاری بافت مو را با آن بسنجید.
سؤالات متداول
موی من خشک است یا چرب؟
بله، با آزمونِ یک‌شبانه‌روزه می‌توانید جوابش را پیدا کنید. مو را بشویید، بدونِ محصول خشک کنید و فردا ریشه و طول را ببینید. ریشهٔ براق و چسبیده یعنی چرب، طولِ زبر و کدر یعنی خشک. اگر هر دو را دیدید، موی ترکیبی دارید و باید برای ریشه و طول دو مراقبتِ جدا در نظر بگیرید.
فرق پوست سر چرب و موی چرب چیست؟
بله، این دو یکی نیستند. پوست سر چرب یعنی غده‌ها چربی زیاد می‌سازند، و موی چرب یعنی آن چربی روی تار پخش شده است. ممکن است پوست سر چرب باشد و طولِ مو هم‌زمان خشک بماند. این حالت همان موی ترکیبی است و مراقبتش از ریشه و طول جدا می‌شود.
نوع مو عوض می‌شود؟
بله، نوع مو در طول عمر تغییر می‌کند. هورمون‌ها، فصل، سن، رنگ، دکلره و حرارت همه اثر دارند. چربیِ پوست سر ذاتی است و کم‌وبیش ثابت می‌ماند، ولی طولِ مو بعد از آسیب خشک‌تر می‌شود. هر چند ماه یک بار آزمون را تکرار کنید و برنامه را به‌روز کنید.
شامپوی مناسب موی ترکیبی چیست؟
نه، یک شامپوی خاص برای همه وجود ندارد. شامپوی ملایم و سبک را روی پوست سر بمالید و فقط ریشه را کف‌آلود کنید. نرم‌کننده را از میانهٔ طول به پایین بزنید. اگر پوست سر زود چرب شد، دفعاتِ شست‌وشو را یکی بیشتر کنید و اگر طول خشک شد، ماسکِ هفتگی اضافه کنید.
موی خشک را هر چند روز یک بار بشوییم؟
عدد ثابتی وجود ندارد، ولی معمولاً دو تا سه بار در هفته کافی است. شست‌وشوی زیاد چربیِ طبیعی را می‌برد و مو را خشک‌تر می‌کند. اگر پوست سر چرب نیست، فاصلهٔ شست‌وشو را بیشتر کنید و بعد از شستن نرم‌کننده بزنید.
جمع‌بندی
تشخیص موی خشک یا چرب یک آزمونِ ساده می‌خواهد: مو را بشویید، یک شبانه‌روز صبر کنید و ریشه و طول را جدا ببینید. بعد از آن، برنامهٔ مراقبت را از جدول بردارید و با ضخامت و تراکمِ مو تنظیم کنید. اگر آزمون را بعد از رنگ یا کراتین تکرار کنید، نتیجه تازه می‌شود. نشانه‌های هشداردهندهٔ پوست سر را جدی بگیرید و به پزشک برسید. اگر برای انتخاب خدمت مطمئن نیستید، می‌توانید نوبتِ مشاوره بگیرید و موی خود را با آرایشگر بسنجید. برای شروعِ خانگی هم روش‌های فر کردن مو را بدونِ حرارت امتحان کنید.
